60 năm cuộc đời: Khánh Ly vẫn còn muốn hát…

— Nguyễn Vi Túy —

Nhân dịp kỷ niệm 30 năm xa quê hương, cũng là 30 năm xa quê hương của Khánh Ly, người nữ nghệ sĩ “mới” 60 tuổi đời này đã dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn đầy lý thú sau đây, liên quan đến những điều đã và đang xảy ra trong cuộc đời của tiếng hát “bà ngoại” này.

Nguyễn Vi Túy (NVT): Trong cuốn DVD Ba Mươi Năm Viễn Xứ do Thúy Nga thực hiện, chị đã hát bài mở đầu “Tôi Cố Bám Lấy Đất Nước Tôi” của Nguyễn Đình Toàn, không nói đến chuyện hay dở, nhưng trong nước đã có phản ứng về bài hát này và phê bình “con người muôn mặt” của Khánh Ly. Chị nghĩ gì về điều này?

Khánh Ly: Từ trước đến nay đã có nhiều bài viết trong nước coi tôi là một tiếng hát “phản động”, có lẽ vì các bài hát mà tôi chọn có liên quan quá nhiều đến “quá khứ”. Có điều, nếu ta coi đó là chuyện của “lịch sử” thì chẳng nên bàn cãi, mà cách tốt nhất là nên chấp nhận, bởi những điều đó dù ta có làm gì thêm nói gì thêm, thì nó cũng xảy ra rồi, chẳng có gì thay đổi được. Đừng nói đó là chuyện “chính chị, chính em”, bởi thực tế tôi chỉ là một người ca sĩ chuyên chở những điều suy tư của người viết ca khúc, và nếu tôi có thành công qua một loại nhạc nào đó thì cũng không thể tách rời sự thành công của tác giả, và sự đồng cảm của người nghe.

NVT: Trên trang 15 của báo “An ninh Thế giới” ra ngày 25.5.2005 có bài viết của ký giả P.V nói chị là “một nữ ca sĩ chống Cộng hàng đầu ở hải ngoại” khi “sặc sụa những lời ca phản động đầy hăm dọa và kích động…” Chị nghĩ sao về nhận định này?

Khánh Ly: Tôi đã quá quen với kiểu sống “giữa hai lằn đạn”. Lúc chiến tranh tôi cũng bị nói là “phản chiến, phản phé”, nay hòa bình thì lại “phe này phe kia”. Ông nhà báo đã quen tôi mấy chục năm rồi, có thấy tôi gia nhập đảng phái nào đâu mà bảo tôi là quân “phản động”?

NVT: Gần đây có hiện tượng mà báo chí trong nước nói là “ca sĩ ngoại, lấn chiếm thị trường ca sĩ nội”, tức là ngày càng có nhiều ca nhạc sĩ từ hải ngoại về “hành nghề” trong nước. Chị thấy sao?

Khánh Ly: Tôi nghĩ chuyện đi, về và dù có “làm thêm một cái gì đó” ở Việt Nam thì cũng là chuyện tự do của mỗi con người. Và dù sao, thực tế quê hương cũng là nơi mà mình đã từng sinh ra và lớn lên, và trong từng trái tim của mỗi người có một cảm nhận khác nhau, nên “yêu hay ghét”, “ngọt hay nhạt” cũng thế thôi, tự do mà!

NVT: Chị cũng đã từng về Việt Nam, dạo này có nhiều nghệ sĩ “thẳng thừng” tuyên bố về ở luôn, thí dụ như “bố già” Phạm Duy, ca sĩ Hương Lan, Giao Linh, Elvis Phương..v.v. Thế thì bao giờ chị về nữa, và lúc nào thì nghĩ đến chuyện “ở lại luôn”?

Khánh Ly: Ai mà nói chuyện tương lai được? Lúc này tôi đang ngồi đây, còn chưa biết ngày mai chuyện gì sẽ xảy ra… thì làm sao nói chuyện “ăn chắc mặc bền” được! Chuyện ấy khi nào nó đến thì mình tính, còn bây giờ thì mình chưa nghĩ tới? Còn nói chuyện của “bố” Phạm Duy thì lại là một chuyện khác, không ai giống ai. Ông ấy “rứt” ra một cái là xong ngay, còn mình “bầu đoàn phu tử” nặng nề lắm, khó đi lắm ông nhà báo ơi! Đối với tôi lúc này, Việt Nam chỉ là “một cõi đi, về” rồi “về, rồi đi” như kiểu ông Trịnh Công Sơn đã viết… (cười) “đi đâu “lung tung” cho đời mỏi mệt?”

NVT: Như vậy chị “nhạt” với quê hương so với nhiều người khác?

Khánh Ly: Quê hương và đất nước là một chuyện, còn chuyện về “ở luôn” đối với tôi thì… khó quá. Mình đã đi 30 năm rồi và chắc chắn trong lối sống của mình đã có nhiều thay đổi. Người ở trong nước cũng vậy, sau 30 năm, kể cả những người quen người thân của mình họ cũng đã thay đổi. Cái quan niệm sống của họ nó khác mình, chứ đừng nói chi đến những người lạ nữa. Vì vậy nếu phải về sống với họ thì mình cũng lâm vào cảnh “Từ Thức trở lại dương trần” thôi, vì cảnh cũ người xưa đã không còn nữa. Thế nên chẳng thà tôi phải làm một người khách “đến rồi đi” thì may ra còn giữ được đôi điều luyến tiếc, chứ chọn ở lại thì phiền não là điều chắc chắn sẽ xảy ra…

NVT: Điều lưỡng lự của chị chắc có phần nào liên quan đến cái chết của Trịnh Công Sơn? Ông Sơn chết, chị chắc cũng mất đi một “điểm tựa”?

Khánh Ly: Ông Sơn đối với tôi là một “điểm tựa” về tinh thần, nhưng đó quả là điều thật quan trọng trong đời sống của tôi. Và điều đó cũng đã làm tôi cảm thấy “giảm bớt lý do” trong việc tìm về lại với quê hương, vì tôi không quá dễ dàng trong việc trở lại nơi đã có quá nhiều điều đau thương đã xảy ra với mình, và mình muốn trốn tránh.

NVT: Nếu phải nói một điều gì đó về Trịnh Công Sơn? Chị sẽ nói điều gì?.

Khánh Ly: Nói về ông Trịnh Công Sơn thì nó “vô cùng” lắm, bởi vì bây giờ chúng ta có tìm cả trăm năm cũng chẳng có một người như ông Trịnh Công Sơn. Ở đây tôi không nói về cái tài, bởi mỗi người nhạc sĩ có một cái hay, cái độc đáo riêng của họ, vì thế tôi chỉ muốn nói đến “con người” của ông Trịnh Công Sơn thôi

NVT: Nếu nói đến “con người” thì có mấy ai toàn thiện?

Khánh Ly: Với thánh nhân thì tôi không dám đem ra so sánh, nhưng với con người “trần thế” của ông Trịnh Công Sơn, thì ông ấy đã thực sự đứng trên sự toàn thiện và toàn mỹ nữa…

NVT: Điều này chắc chắn sẽ gây ra tranh cãi, bởi đã có nhiều người nói ông Trịnh Công Sơn “không toàn thiện”?

Khánh Ly: Đó là quyền nhận xét của mỗi người, ai muốn nghĩ sao cũng được. Nhưng vì nhà báo đã hỏi tôi thì tôi xin nhấn mạnh “đó là ý nghĩ của tôi”, và “chân lý ấy không bao giờ thay đổi”… (cười)

NVT: Có lẽ ông Trịnh Công Sơn đã “chiếm” gần hết cuộc đời của chị. Nay ông ấy đã chết rồi, quãng còn lại của chị… có thay đổi không?

Khánh Ly: Không! Tôi không bao giờ thay đổi. Tôi rất thủy chung trước sau như một. Vì thế chuyện ông ấy “có mặt” hay “vắng mặt” thì nó cũng như nhau (vì ông ấy luôn ảnh hưởng đến cuộc sống của tôi trong nhiều lãnh vực). Tuy nhiên, không phải chỉ có mình tôi “thương” ông Trịnh Công Sơn, mà thực tế là còn nhiều người khác nữa, họ cũng xúc động, nhỏ lệ và nuối tiếc khi ông Sơn mất chứ không phải là không…

NVT: Nếu nói đến chuyện xúc động và tiếc nhớ, thì chị có tính làm một điều gì đó cho ông Trịnh Công Sơn? Thí dụ như viết Hồi ký, viết truyện…?

Khánh Ly: Tôi viết ai mà đọc? Tôi viết chỉ dành cho đàn bà đọc trong “toilet” thôi… (cười).

NVT: Cách viết của chị có độc giả lắm chứ, thí dụ như loạt bài “Bên đời hiu quạnh”…

Khánh Ly: Nói giỡn cho vui vậy thôi, chứ Khánh Ly đang viết, gọi là Hồi Ký thì “hơi to” đấy, vì mình đâu phải là một nhân vật chính trị, mà mình chỉ là một ca sĩ trình diễn thôi. Có lẽ nên coi đây là những lời tâm sự của một người bình thường nói về nghề nghiệp của mình, với những buồn vui, vinh nhục, những bạn bè, những kỷ niệm và những nơi chốn mà mình đã đi qua… Và trong cuốn sách này mình sử dụng rất nhiều hình ảnh và bút tích, để cho người xem đỡ chán…

NVT: Chị có cho “phổ biến” những bức thư tình?

Khánh Ly: Tại sao mình lại đem “rao bán” những bức thư tình của mình? Mình kể lại những chuyện tình của mình cũng là chuyện hơi “quá đáng” và không nên rồi. Nhưng vì khi mình viết về cuộc đời mình thì mình phải viết cho đầy đủ, và ông chồng của tôi đã nói với tôi “phải viết” như vậy.

NVT: Vậy anh Đoan (chồng Khánh Ly hiện nay) không ghen à?

Khánh Ly: Ghen mẹ gì! Già rồi! Hồi trẻ thì ai cũng hay nói dối, nhưng về già thì phải nói thật để còn có chỗ mà lên… thiên đàng chứ… (cười).

NVT: Chị có viết về Trịnh Công Sơn trong cuốn sách ấy?

Khánh Ly: Có chứ, nhưng “nhẹ” thôi, vì mình không nói về chuyện nhạc của ổng vì mình không đủ sức phân tích hay giảng giải bất cứ điều gì trong nhạc của ông ấy. Nhưng mình sẽ viết về “con người” của ông Trịnh Công Sơn, và mình cũng muốn “hiệu đính” lại tất cả những điều sai ở trong những cuốn sách đã viết về Trịnh Công Sơn, khi họ viết sai lạc về cả sự việc lẫn thời điểm.

NVT: Một trong những điểm sai lạc nổi bật ấy là gì?

Khánh Ly: Có những chuyện xảy ra nhưng mà họ dấu diếm, hay không muốn nói, hoặc nói sai đi, bởi vì nếu họ nói thật, thì họ là người “có lỗi” với ông Sơn. Thí dụ như có người viết hồi ký, thì họ chỉ đưa ra những khía cạnh đẹp đẽ, tốt lành cho cả đôi bên. Bây giờ ông Sơn mất rồi thì lại càng là cơ hội để họ “nói này nói kia”, đó là điều mà tôi chẳng thấy xảy ra khi ông Sơn còn sống!

NVT: Vậy là hồi ký của Khánh Ly sẽ “nói thật, nói hết”?

Khánh Ly: Chứ sao, mình đâu phải là Bill Clinton đâu mà phải dấu diếm! (cười)

NVT: Nói về chuyện tình, chị có cuộc tình nào đáng nhớ không?

Khánh Ly: Có chứ! Nhưng mà buồn quá! Đó là vào năm 1974, mình được quen với một ông Trung tá Thủy Quân Lục Chiến. Lúc ấy mình đang cô đơn (nhưng đã có 3 con rồi), đi ra Huế thăm ông Sơn thì gặp cú “búa bổ” ấy. Ngày xưa trong trận Hạ Lào, nhóm nghệ sĩ mình đã ra hát ủy lạo cho tiểu đoàn này, và năm 74 gặp lại tình bạn biến thành tình yêu, và đây mới “chính thức” là cuộc tình đáng nhớ nhất trong cuộc đời mình. Lúc đó hai đứa yêu nhau… dữ lắm, nhưng “kẹt” một cái ông ấy lại đã có gia đình rồi. Hai đứa gặp nhau chưa tới mười lần mà tưởng như đã chung thân vĩnh kiếp, và người tình ấy đã chết vào ngày 29.3.1975 vì đạn pháo, khi Đà Nẵng rơi vào tay cộng quân.

NVT: Tôi biết chị rời Việt Nam vào đêm 29.4.1975, nhưng bằng phương tiện nào?

Khánh Ly: Mình đi bằng một cái tàu của nhóm ông nhà báo Nguyễn Hoàng Đoan. Ông Đoan có quen với mấy người bạn chạy từ Huế vào, và họ biết trước sau gì Saigòn cũng mất nên đã cùng nhau sửa soạn một cái tàu. Nhưng cái tàu ấy không thể ra khơi nếu không có giấy phép, nên vịn vào cớ “cứu trợ nạn nhân chiến cuộc” mình đã xin được giấy phép của chính quyền lận lưng, và đêm 29 tàu đã rời Cầu Hàn ở Khánh Hội.

NVT: Khi trở về Saigòn, nghe nói chị có đến thăm chỗ mà chị đã ra đi?

Khánh Ly: Vào năm 1997 khi phái đoàn truyền hình Nhật đưa mình về Khánh Hội để quay một số cảnh để làm cuốn phim tài liệu. Khi đến cầu Hàn ở Khánh Hội mình còn nhìn thấy cái cọc để cột dây neo thuyền cách đây mấy chục năm vẫn còn ở chỗ cũ. Nhìn thấy nó mình xúc động lắm, vì bao nhiêu chuyện cũ như cuốn phim quay chậm hiển hiện lại… Vào năm 2000 Khánh Ly cũng về Saigòn nhưng là để thăm ông Sơn, lúc ấy ông ấy yếu rồi, và mình biết ông ấy chẳng còn sống bao lâu nữa…

NVT: Chị cũng đã bằng tuổi của anh Ngạn, “sáu bó” rồi! Anh Ngạn nói với tôi là làm M.C thêm một hai năm nữa rồi giã từ sân khấu, còn chị thì sao?

Khánh Ly: Mình ấy à? Cứ hát cho đến khi nào người nghe bảo xuống… thì xuống. Còn chưa ai bảo thì mình cứ… đứng hoài thôi (cười). Nói cho vui vậy, chứ thực sự thì mình là người yêu hát, mấy lần đã định giã từ sân khấu nhưng rồi lại thôi, bởi hát là một trong cái lẽ sống của mình sau con cái.

NVT: Nói chuyện hát… hoài. Nhiều người nói giọng hát Khánh Ly “liêu trai” quá, “phê” quá. Họ nói là Khánh Ly dùng “cần sa” có đúng không?

Khánh Ly: Chắc với lép gì! Có tên còn nói đã nằm hút thuốc phiện với Khánh Ly nữa chứ. Nói đến thế thì bố ai mà không tin! Kệ xác nhà nó, chứ không lẽ mình lại phải đi kiếm nó để dán băng keo vào miệng nó à? (cười).

NVT: Nhưng Túy thấy chị có hút thuốc, và trước lúc ra sân khấu thường uống một loại “thuốc” gì đó, đáng ngờ lắm?

Khánh Ly: Thôi đi ông nội! Đó là nước giá với La Hớn Quả chứ có gì bí mật đâu. Uống để cho nó thanh giọng, bởi mình hát nhiều, nói nhiều nên dễ khan giọng lắm…

NVT: Tại sao chị lại chọn “nghệ danh” là Khánh Ly?

Khánh Ly: Tình cờ thôi, trong Đông Châu Liệt Quốc có hai nhân vật Yêu Ly và Khánh Kỵ. Họ là 2 người anh hùng kiểu Lương sơn bạc, trả thù cho chủ và chịu chết. Mình thấy hai nhân vật đó “đẹp” quá, sống có tình có nghĩa, thủy chung cho tới lúc chết, nên mình thích và “kết hợp” hai tên đó thành tên… mình.

NVT: Chứ chị không nghĩ tên “Khánh Ly” còn có một ý nghĩa khác?

Khánh Ly: Nghĩ mẹ gì nổi, vì lúc ấy mình mới 16 tuổi ranh hà! Sau này có người “giảng giải” cho mình nghe “khánh ly” là tiếng “chuông ngân vang…” thì mình cũng biết vậy, có ông còn “chiết tự” theo kiểu “đem ly mà gõ khánh” thì chỉ có nước bể tan tành… thì mình cũng xin… vâng (cười).

NVT: Ngoài chuyện đi hát, cuộc sống “đời thường” của chị ở Mỹ như thế nào?

Khánh Ly: Hồi ở VN các bà “làm sao” thì qua đây mình cũng “làm vậy”. Cơm nước, chồng con, rồi giặt giũ, vườn tược… Ông Đoan chiều về là phải có cơm cho ông ấy ăn, và điều quan trọng là khi con cái về là phải thấy mặt bố mẹ…

NVT: Mấy đứa con của chị có ăn được mấy món rau dưa, cà muối do chị làm không?

Khánh Ly: Được chứ, tụi nó ăn được hết, và điều lạ là tụi nó không biết… chửi thề. Vì mình không bao giờ chửi thề và vợ chồng không bao giờ cãi nhau trước mặt con cái…

NVT: Túy thấy chị cũng hay chửi thề mà?

Khánh Ly: Nhưng mà… mình chửi thề… ở chỗ khác. Nhất là ở những chỗ… không chửi không được… (cười).

NVT: Nhiều nữ ca sĩ chỉ thích đeo vàng hay kim cương, còn Khánh Ly sao chỉ thấy đeo toàn vòng… cẩm thạch? (mỗi tay 3 vòng)

Khánh Ly: Cái nghề đi hát 30 năm nay của mình, nuôi được 4 đứa con khôn lớn thành người là cả một may mắn lắm rồi. Điều này có được là do khán giả “nuôi” mình, chứ không có “ông bầu, bà bầu” nào rút tiền túi ra mà cho ca sĩ cả… Vì vậy mình phải sử dụng những gì mà những người yêu thương trao cho mình một cách xứng đáng và đúng chỗ. Còn chuyện cẩm thạch, chẳng qua là vì thói quen thôi. Mình đeo nó lâu, nó càng “lên nước” thì mình biết mình đang “xuống nước” (cười). Cái âm thanh đụng kêu leng keng của nó nghe vui tai, và đeo nó mình thấy “hên” và đỡ phải cất giữ cẩn thận như các loại quý kim khác nên mình… phải chọn nó thôi.

NVT: Sau khi Trịnh Công Sơn qua đời, có vài phụ nữ không ngần ngại công bố họ là “vợ” hay người tình của Trịnh Công Sơn, cũng có người còn xác nhận họ có quyền “sở hữu” một phần nào tài sản tinh thần của Trịnh Công Sơn?

Khánh Ly: Tôi đoan quyết không bao giờ có điều đó xảy ra. Đó là điều chắc chắn, là bởi vì ông Trịnh Công Sơn không để lại “di chúc” cho bất cứ người nào có cái quyền gì, ngoại trừ tôi là người có giấy tờ và chữ ký cuối cùng của Trịnh Công Sơn. Điều này có nghĩa là Khánh Ly được toàn quyền sử dụng và đương nhiên là phải trả tiền tác quyền cho người thừa kế là em của Trịnh Công Sơn.

NVT: Chị đi nhiều nơi, biết nhiều người. Chị nhận xét sao về Cộng đồng Việt nam tại hải ngoại?

Khánh Ly: Người Việt của mình là loại người dễ giận hờn, nhưng lại mau tha thứ. Khi cần làm một điều gì thì sẵn sàng ngồi lại với nhau, nhưng ngồi lâu thì lại sinh ra lắm chuyện. Vì thế chẳng lạ gì chuyện hai ông chửi nhau chí chát như sẵn sàng ăn tươi nuốt sống, ít lâu sau lại thấy họ đang chụm đầu ngồi uống cà phê, khiến chẳng ai hiểu nổi! Vì thế chúng ta không lạ gì khi thấy chuyện lớn khó thành mà chuyện nhỏ thì lại dễ xong! Cá nhân trong cộng đồng các nơi thì nổi bật và thành công, còn tập thể thì tôi thấy hiếm có sự đồng nhất. Chuyện ấy dễ hiểu thôi, bị “lừa” nhiều rồi, nên gặp chuyện gì cũng phải cẩn thận chứ…

Nguyễn Vi Túy

Sydney đầu tháng 6.2005

Nguồn: calitoday.com

Published by

CHINHi.com

Đam mê sưu tập âm nhạc, điện ảnh...

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.