Khánh Ly sau Trịnh

— Nam Nguyên —

Lời Giới Thiệu: Trong số những gương mặt huyền thoại của làng ca hát Việt Nam, Khánh Ly là tiếng hát trữ tình được cả người trong nước lẫn cộng đồng hải ngoại đều trân trọng. Đối với các tài năng lớn một chương trình 12 phút không đủ thời lượng để chuyển tải hết các sự kiện, vì thế Âm Nhạc Cuối Tuần chỉ mong trình bày một vài nét chấm phá trong đời ca hát của Khánh Ly, và mời quí thính giả bên nhà nghe một vài nhạc phẩm của các nhạc sĩ khác mà Khánh Ly hát sau năm 1975, ngoài những sáng tác của Trịnh Công Sơn vốn dĩ đã đưa chị lên vị trí trang trọng nhất của một ca sĩ …

Khánh Ly hát nhạc của Phan Văn Hưng, Trầm Tử Thiêng, Nguyễn Đình Toàn cũng vẫn có những nét độc đáo riêng của chị nghĩa là vẫn có cái chất Khánh Ly. Khánh Ly khởi sự ca hát rất sớm mặc dù chị không có cơ hội học nhạc một cách chính quy. Khánh Ly đã nói với đài Á Châu Tự Do như sau:

“ Nếu mà nói hát thì tôi hát sớm lắm, tôi biết hát cùng lúc với tôi biết nói, tôi biết hát là do ông Bố tôi, ông ấy chơi đàn mandolin và ông hát nhạc tiền chiến “Con Thuyền Không bến, Chiều Vàng” của nhạc sĩ Văn Khánh, nhạc sĩ Đặng Thế Phong rồi từ những bài hát mà ông hát trên đường chạy loạn sau đảo chính Nhật, lúc đó tôi chỉ là đứa bé 2 tuổi. Tôi mới sinh 3 ngày rồi đã chạy loạn rồi các bài hát của Bố tôi hát nó nhập vô đầu tôi. Tôi nhớ lần đầu tiên tôi lên sân khấu là lúc đó tôi mới 8 hay 9 tuổi gì đó, khoảng đó. Có một cái karmess tức là mộc cái Hội chợ của người Pháp tại Hà nội, trước khi di cư. Thì tôi không hiểu vì cái động lực nào, và vì sao, ai là người đã cho tôi lên sân khấu để mà tôi hát cái bài “Thơ Ngây” của nhạc sĩ Anh Việt. Rồi sau di cư, năm đó tôi được 11, 12 tức là năm 56 tôi trốn nhà từ Dalat đi theo xe rau về Saigon để dự thi hát nhi đồng, thì tôi được đứng thứ nhì với bài “Ngày Trở Về”. Lúc đó thì tôi ghi tên với bài “Từ Giã Kinh Thành” nhưng ban giám khảo bảo bài này là bài của người lớn, mà mày con nít thì mày hát cái gì cái bài này thì tôi hát bài của nhạc sĩ Phạm Duy và tôi được đứng thứ nhì. Nhưng gia đình tôi thì tôi có ông bố dượng rất là khó, không bằng lòng cho tôi đi hát, và tôi đã bị nhiều trận đòn thập tử nhất sinh vì cái chuyện mê hát. Nhưng mà thật ra tôi không học được. Có lẽ là cái đầu tôi không thể chứa được những gì ngoài những bài hát.”

Năm 1964, có lẽ là lúc Khánh Ly 17 tuổi, cô được nhạc sĩ Trịnh Công Sơn mời về Saigon trình diễn và thu băng để phát hành. Chính là giọng hát Khánh Ly đã làm cho người nghe bị mê hoặc bởi những ca khúc của Trịnh Công Sơn. Từ những Ướt Mi, Diễm Xưa, Như Cánh Vạc Bay và hàng trăm sáng tác khác, Khánh Ly trở thành người hát nhạc Trịnh hay nhất từ những năm 60, 70 và mãi về sau này. Không ai có được sự diễn cảm như chị. Ông Hồ Trường An trong tác phẩm “Chân Dung Những Tiếng Hát” đã nhận xét về tiếng hát Khánh Ly theo cách riêng như sau: “Tiếng hát của Khánh Ly khàn khàn như phảng phất khói thuốc lá, như vương vất sa mù trộn bóng tối . Tuy nhiên ở chót đuôi nó lóe ra âm vang dòn sang sảng cực kỳ gợi cảm. Cô ngân nga thoải mái dù chuỗi ngân không được dài lắm, cô xuống trầm cũng dễ dàng, nhưng ở những chỗ trầm, tiếng cô không căng phồng, không dầy cộm, không rền vang như tiếng Thanh Thúy . Tóm lại về kỹ thuật, Khánh Ly hát khá trội, không có lỗi lầm tì vết, nhưng không có cái chân truyền thâm hậu. Nhưng về tình ý, dù không điệu đà, Khánh Ly hát thật đẹp gợi cảm. Ðó là thứ đẹp gợi cảm từ bản chất, không cần nắn nót chạm trổ gì cả.” Đó là nhận xét của nhà văn Hồ Trường An.

Khánh Ly luôn khiêm tốn nói là mình không giỏi nhạc lý hay nói đúng hơn là không qua sự đào tạo chính quy. Âm nhạc như thấm vào thâm hồn chị và chị cũng có những người thầy đầu đời dạy ngâm thơ, dạy hát:

“Tôi đi theo các ông như ông Hoàng Thư, ông Hoài Điệp, ông Nguyễn Đình Toàn là người dạy tôi ngâm thơ và ngâm trong ban Tao Đàn của thi sĩ Đinh Hùng. Lúc đó tôi mới có 14 tuổi. Rồi tập hát được ông Nguyễn Đình Toàn tập cho những bản nhạc tiền chiến, những bài mà không ai biết tới cả. Sau đó đến năm tôi 16 tuổi, thấy tôi đam mê cái chuyện hát thì gia đình cũng hăm dọa, rồi cũng đánh đập tôi rồi thậm chí là đuổi tôi đi. Nếu mà muốn hát thì là đi ra khỏi nhà. Thì tôi chọn cái quyết định là tôi đi về ở với bà nội tôi để tôi được tự do đi hát.”

Trên trang web của mình Khánh Ly viết: “Năm 1975, Khánh Ly cùng gia đình rời Việt Nam tìm tự do và định cư tại Hoa Kỳ, thành phố Ceristos, California cho đến bây giờ. Khánh Ly tuy phải theo đời cơm áo, Mai ra cùng phố xôn xao bỏ lại những yêu dấu tan theo nhưng Khánh Ly cũng không ngưng phát triển kiếp cầm ca. Dù rất bận rộn nhưng Khánh Ly vẫn dành thời gian cho công tác xã hội, chị cho biết:

“Ngoài cái chuyện là hát để mà kiếm sống, tôi còn có một cái niềm vui lớn hơn là dùng cái tiếng hát của mình trong cái công tác xã hội để chia xẻ cái sự may mắn của mình đến với những người không may. Tuy rất là bận, nhưng mà tuy bận đến mấy đi chăng nữa thì cái niềm vui nó làm cho tôi vơi nhẹ đi cái mệt mỏi đi rất là nhiều.”

Âm nhạc cuối tuần đến đây là kết thúc. Trong chương trình chúng tôi có trích giọng hát Khánh Ly qua các bản nhạc Ai Trở Về Xứ Việt nhạc Phan Văn Hưng phổ thơ của Minh Đức Hoài Trinh, Có Tin Vui Giữa Giờ Tuyệt Vọng của Trầm Tử Thiêng, và trích đoạn trong CD “Hiên Cúc Vàng” của Nguyễn Đình Toàn.

Nguồn: http://www.rfa.org

Published by

CHINHi.com

Đam mê sưu tập âm nhạc, điện ảnh...

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.